"Z archiwum X" (The X-Files) to amerykański serial telewizyjny z pogranicza wielu gatunków: sensacji, thrillera, horroru i fantastyki naukowej. Pomysłodawcą, producentem oraz reżyserem i autorem scenariuszy do wielu odcinków jest Chris Carter. Charakterystyczną, nastrojową muzykę skomponował Mark Snow.
Serial składa się z dziewięciu serii, emitowanych w latach 1993-2002. W Polsce serial można było oglądać w TVP2, na Polsacie, TV4 oraz SciFi Universal.
Agent Fox Muller (David Duchovny) i jego partnerka Dana Scully (Gillian Anderson) wspólnie prowadzą Archiwum X, do którego trafiają wszystkie przypadki, przestępstw i zdarzeń na które nikt nie może znaleźć racjonalnego wytłumaczenia.
Archiwum X to sekcja FBI, powołana przez Hoovera do badania wszelkich zjawisk niewyjaśnionych i paranormalnych. Jedynymi pracownikami sekcji są entuzjastyczny Fox Mulder i sceptyczna Dana Scully. Serial utrzymany jest w paradokumentalnej konwencji (dokładna data i miejsce zdarzeń). W kolejnych epizodach agenci rozwiązują zagadki tajemniczych zdarzeń mających miejsce na terenie USA. W dwóch ostatnich sezonach do Muldera i Scully dołączają agenci John Doggett (Robert Patrick) i Monica Reyes (Annabeth Gish), tworząc drugi duet pracowników Archiwum X.
W 1998 roku powstał pełnometrażowy film „Z archiwum X: Pokonać przyszłość”. Z kolei w roku 2008, powstał drugi pełnometrażowy film „Z archiwum X: Chcę wierzyć”. Fabuła filmu, w przeciwieństwie do pierwszej wersji kinowej, nie dotyka tzw. "wątku mitologicznego", lecz to thriller, będący luźną kontynuacją serialu.
W czasie emisji serialu
"Z archiwum X" na rynku pojawiały się liczne gadżety do niego nawiązujące - poczynając od książek (na podstawie poszczególnych odcinków oraz całkiem nowych, jak również o serialu i jego aktorach) i komiksów, wydań pojedynczych odcinków, a z czasem całych serii, na kasetach video i DVD, poprzez wszelkiego rodzaju plakaty, kalendarze, planery, koszulki, figurki itp.
