"Inni odwracają wzrok". Tak wygląda Polska w ostatnich latach

Z okazji swojego 20-lecia Polski Instytutu Sztuki Filmowej oraz Millennium Docs Against Gravity zapraszają do obejrzenia najlepszych dokumentów współfinansowanych przez państwową instytucję. Polskie filmy dokumentalne mają niezwykłą moc poruszania, zaskakiwania i zostawiania w widzach emocji na długo po seansie. W ostatnich dwóch dekadach zdobywały najważniejsze nagrody i podbijały serca widzów na całym świecie.

"W naszym projekcie nie chodzi jedynie o przypomnienie dwudziestu znakomitych filmów dokumentalnych. Chodzi o coś znacznie głębszego. O uświadomienie sobie, że kino dokumentalne jest jednym z ostatnich miejsc, w których pytania są ważniejsze niż odpowiedzi, a prawda nie jest dana raz na zawsze, lecz wymaga ciągłego poszukiwania. Każdy z tych filmów powstał z uważności i odwagi – uważności, która pozwala dostrzec to, co skryte pod powierzchnią codzienności, i odwagi, by spojrzeć tam, gdzie inni odwracają wzrok, uważności, która wsłuchuje się w najcichsze głosy, i odwagi, by ponieść ciężar prawdy, która nie zawsze jest łatwa ani wygodna" – wyjaśnia dyrektor PISF, Kamila Dorbach.

Wśród wybranych tytułów znajdują się opowieści dotykające naszej skomplikowanej przeszłości, ale też spraw aktualnych i ważnych. Nagrodzony na festiwalu w Wenecji i Orłem "Książę i dybuk" (2017) Elwiry Niewiery i Piotra Rosołowskiego oraz "Po-lin. Okruch pamięci" (2008) Jolanty Dylewskiej sięgają do pierwszej połowy XX wieku, nominowany do Oscara "Królik po berlińsku" (2009) Bartosza Konopki oraz "Rok z życia kraju" (2024) Tomasza Wolskiego są spojrzeniem na rzeczywistość komunistycznego kraju. W "Skąd dokąd" (2023) Maciek Hamela przedstawia z kolei heroiczną walkę o życie ludności cywilnej po pełnoskalowej inwazji Rosji w Ukrainie.

Wiele filmów prezentowanych w ramach akcji eksperymentuje z formą, zaskakuje pomysłowością twórców i wykorzystaniem różnorodnych materiałów. Spontaniczne spotkania i niezwykła zdolność reżyserów do przełamywania lodów z bohaterami i bohaterkami napędzają nagrodzone Orłami "21 x Nowy Jork" (2016) Piotra Stasika oraz "Film balkonowy" (2021) Pawła Łozińskiego. Reżyserzy nie szukają tematów daleko, ale znajdują prawdę o życiu w otaczających ich ludziach.

Współorganizatorem wydarzenia jest festiwal Millennium Docs Against Gravity, który od ponad 20 lat popularyzuje w Polsce kino dokumentalne i stał się jedną z największych imprez poświęconych tej dziedzinie na świecie. Każdy z wybranych filmów to dowód, że polskie kino dokumentalne potrafi być odważne, różnorodne oraz uniwersalne. To kino, które wiele mówi o nas i o tym, jak Polska zmieniała się nie tylko przez ostatnie 20 lat. Oglądane wspólnie i na dużym ekranie te opowieści nabierają szczególnej siły. Wybranym pokazom będą towarzyszyły także spotkania z twórcami i twórczyniami.

Pełna lista 20 najlepszych polskich filmów dokumentalnych z okazji 20-lecia Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej:

• "21 x Nowy Jork" (2016), reż. Piotr Stasik, prod. Agnieszka Wasiak, Mariusz Włodarski (Lava Film)
• "Argentyńska lekcja" (2011), reż. Wojciech Staroń, prod. Małgorzata Staroń (Staron Film, Telewizja Polska)
• "Beksińscy. Album wideofoniczny" (2017), reż. Marcin Borchardt, prod. Dariusz Dikti (Biuro Pomysłów)
• "Film balkonowy" (2021), reż. Paweł Łoziński, prod. Agnieszka Mankiewicz, Paweł Łoziński, Izabela Łopuch (Łoziński Production, HBO Max, Mazowiecki Instytut Kultury)
• "Jak to się robi" (2006), reż. Marcel Łoziński, prod. Zespół Filmowy Panorama
• "Komunia" (2016), reż. Anna Zamecka, prod. Anna Wydra, Anna Zamecka, Zuzanna Król, Izabela Łopuch (HBO Polska, Wajda Studio, Otter Films)
• "Królik po berlińsku" (2009), reż. Bartosz Konopka, prod. Anna Wydra (MS Films)
• "Książę i dybuk" (2017), reż. Elwira Niewiera, Piotr Rosołowski, prod. Małgorzata Zacharko, Andreas Banz, Dirk Engelhardt, Robert Thalheim, Matthias Miegel, Ann Carolin Renninger, Thomas Kufus (Film Art Production, Kundschafter Filmproduktion, Zero One Film
• "Lombard" (2022), reż. Łukasz Kowalski, prod. Anna Mazerant, Łukasz Kowalski (4.30 Studio)
• "Nadejdą lepsze czasy" (2015), reż. Hanna Polak, prod. Sigrid Dyekjar, Hanna Polak, Izabela Łopuch (Danish Documentary Production, Hanna Polak Films)
• "Over the Limit" (2017), reż. Marta Prus, prod. Maciej Kubicki, Anna Kępińska (Telemark)
• "Pianoforte" (2023), reż. Jakub Piątek, prod. Maciej Kubicki (Telemark)
• "Pociągi" (2024), reż. Maciej Drygas, prod. Vita Żelakeviciute (Drygas Film Production)
• "Po-lin. Okruch pamięci" (2008), reż. Jolanta Dylewska, prod. Mirosław Bork, Klaus Schmutzer (Bomedia, a jour film)
• "Rok z życia kraju" (2024), reż. Tomasz Wolski, prod. Anna Gawlita (Kijora Film)
• "Skąd dokąd" (2023), reż. Maciek Hamela, prod. Piotr Grawender, Maciek Hamela (Affinity Cine, Pemplum)
• "Symfonia Fabryki Ursus" (2018), reż. Jaśmina Wójcik, prod. Zuzanna Król, Wojciech Marczewski (Wajda Studio)
• "Uwikłani" (2012), reż. Lidia Duda, prod. Anna Kępińska, Maciej Kubicki, Witold Będkowski (Telemark, Telewizja Polska)
• "Wanda Rutkiewicz. Ostatnia wyprawa" (2024), reż. Eliza Kubarska, prod. Monika Braid (Braidmade Films, Tilt Production)
• "Wiatr. Thriller dokumentalny" (2019), reż. Michał Bielawski, prod. Maciej Kubicki, Anna Kępińska, Izabela Łopuch (Telemark, HBO Europe)