Oliver Stone

Oliver Stone (właściwie William Oliver Stone) urodził się 15 września 1946 roku w Nowym Jorku. Studiował w Yale i New York City Film School, podczas wojny wietnamskiej walczył jako ochotnik. Jego matka jest Francuzką, a ojciec Amerykaninem. Zanim został reżyserem filmowym pracował jako nauczyciel, taksówkarz i rybak. Służył jako żołnierz w Wietnamie w latach 1967 i 1968, był dwukrotnie ranny i został odznaczony Brązowym Orderem za Odwagę.

Po powrocie do domu ukończył przerwane studia w Szkole Filmowej na Uniwersytecie Nowojorskim. Stone wyreżyserował filmy; Droga przez piekło (97), Nixon (‘95), Urodzeni mordercy ( ‘94), Pomiędzy niebem a Ziemią (‘93), JFK(‘91), The Doors (‘91), Urodzony czwartego lipca ( ‘89), Talk Radio (‘88), Wall Street (‘87), Pluton (‘86), Salvador (‘86), The Hand (‘81), Seizure (‘73).

Już w roku 1979, w wieku 25. lat otrzymał Oscara za scenariusz do filmu Stevena Spielberga “Midnight express”.Swój pierwszy film “Seizure” wyreżyserował 5 lat wcześniej, ale nie zdobył on przychylności ani krytyków ani publiczności. Kiedy jednak nazwisko Stone’a stało się sławne udało mu się zebrać fundusze, które pozwoliły mu spróbować jeszcze raz.** W 1981 r. wyreżyserował film pt. “The Hand” z Michaelem Cainem w roli głównej.**

W 1991 roku filmem JFK Stone na nowo rozbudził debatę na temat zamachu na prezydenta Kennedy’ego. Przychylnie przyjęty przez krytyków i publiczność, JFK okazał się sukcesem kasowym. Film zdobył osiem nominacji do Oskara, ostatecznie uhonorowany… dwiema statuetkami. Kontrowersje, jakie wywołała premiera filmu, spowodowała, że w amerykańskim Kongresie przyjęta została Ustawa podpisana przez ówczesnego prezydenta George’a Busha. Na tej podstawie postanowiono ujawnić miliony stron niepublikowanych dotąd materiałów rządowych dotyczących zabójstwa Kennedy’ego, które zgodnie z rozporządzeniem sprzed kilkunastu lat jeszcze przez długi czas miały pozostać nienaruszone w tajnych archiwach - był to pierwszy raz, kiedy rząd ustanawia nowe prawo po reakcji, jaką wywołał film fabularny.

W 1995 roku Oliver Stone wyreżyserował film „Nixon”, który zdobył cztery nominacje do Oskara, za aktorstwo (w dwóch kategoriach), scenariusz i ścieżkę dźwiękową, oraz rzesze zwolenników pośród wymagających krytyków, dzięki wyjątkowo dokładnie nakreślonemu i zrównoważonemu portretowi Richarda Nixona.

Stone był 11-krotnie nominowany do Oskara, jako scenarzysta, producent i reżyser. Zdobył trzy Oskary, za scenariusz do filmu Midnight Express i reżyserię Urodzonego czwartego i Plutonu. Stone zdobył dwa wyróżnienia Gildii Reżyserskiej (Directors Guild of America Awards) za Pluton i Urodzonego czwartego lipca, oraz został uhonorowany przez Gildię Scenarzystów (Writers Guild of America Award) za Midnight Express. Ma na koncie trzy Złote Globy za reżyserię (Pluton, Urodzony czwartego…, i JFK) oraz scenariusz (Midnight Express). W** 1996 roku został uznany za najlepszego reżysera przez Krytyków Filmowych z Chicago za film Nixon. Został też wyróżniony przez rząd francuski w 1992 orderem, Chevalier dans les Ordres d’Arte et Lettres.**

Oliver Stone często występuje z wykładami na Uniwersytetach w USA i uczestniczy w konwersatoriach ze studentami. Jego praca zaowocowała ponad 200-stronnicowym wydaniem esejów na temat filmów, kultury, polityki i historii, które znajdą się w książce Oliver Stone’s USA: Film, History and Controversy (University Press of Kansas). W książce znajdą się również prace autorstwa Arthura SchlesingeraJr., Davida Halberstama, Waltera Lafebera, Stephena Ambrose, George’a McGoverna i Roberta Rosenstone. Redaktorem wydania jest Robert Toplin. Stone napisał też swoją pierwszą powieść wydaną przez St. Martin’s Press, pod tytułem A Child’s Night Dream (1997), opartą na jego doświadczeniach i czasie spędzonym z młodzieżą.

Jest autorem scenariuszy lub ich współautorem do filmów; Nixon, Evita, Urodzeni mordercy, JFK, The Doors, Urodzony czwartego lipca, Talk Radio, Wall Street, Salvador, Year of the Dragon, Conan Barbarzyńca, Seizure, Pomiędzy Niebem a Ziemią, Pluton, Człowiek z blizną, The Hand, Midnight Express. Stone w wielu przypadkach był koproducentem filmów, które reżyserował.

Był też zaangażowany w koprodukcję lub kierownictwo produkcji wielu innych; The Corruptor, Gravesend (narracja), Savior, Freeway, Killer: A Journal of Murder, Skandalista Larry Flynt,The New Age, The Joy Luck Club, South Central, Zebrahead, Iron Maze, Blue Steel, Reversal of Fortune. Stone brał też udział w wielu produkcjach realizowanych dla telewizji; dokument Assassinated: The Last Days of Kennedy and King, miniserial Wild Palms i Indictment: The McMartin Trial, który przyniósł mu statuetkę Emmy za najlepszy film zrealizowany dla telewizji.

Pierwszą jego żoną była Najwa Sarkis (1971-1977), drugą była Elizabeth Stone (1981-1993) z którą ma 2 dzieci, a od 1996 jest nią Sun-jung Jung, z którą ma 1 dziecko. Oliver Stone mieszka w Los Angeles.