Paul Bettany
Charakterystyczny aktor brytyjski, od kilku lat z powodzeniem występujący w produkcjach amerykańskich. Albinos Sylas w „Kodzie da Vinci” Rona Howarda, doktor Maturin w produkcji „Pan i władca: Na krańcu świata” Petera Weira i Tom w „Dogville” Larsa von Triera.
Urodził się 27 maja 1971 roku w Londynie, w Wielkiej Brytanii, w rodzinie o aktorsko-estradowych i artystycznych tradycjach. Jego ojciec, Thane Bettany i babcia Olga Gwynne byli aktorami, dziadek – muzykiem, a mama, Anne Kettle występowała na scenie jako piosenkarka. Dorastał w północnej części Londynu, w dzielnicy Harlesden. Kiedy miał 16 lat, cała rodzina ciężko przeżyła tragedię związaną z śmiertelnym wypadkiem, jakiemu uległ młodszy brat aktora, Matthew.
Aktorstwa uczył się w londyńskim The Drama Centre, uczęszczając na kursy w latach 1991-94. Jego scenicznym debiutem była rola w spektaklu „An Inspector Calls” Stephena Daldry’ego, wystawionym na West Endzie w 1992 roku. Przez kolejny rok występował jako członek słynnego Royal Shakespeare Company.
Karierę na ekranie rozpoczął od występów w telewizyjnych. Po raz pierwszy pojawił się na srebrnym ekranie już w 1994 roku, jednak pierwsze poważne występy nadeszły trzy lata później, wraz z rolami w dramacie/romansie wojennym „Coming Home” z Peterem O’Toolem i produkcji „Waterloo Sharpa”, ze słynnego cyklu historycznych filmów z Seanem Beanem w roli głównej.
** W tym samym roku zadebiutował na dużym ekranie, pojawiając się w roli nazistowskiego dowódcy w wojennym dramacie „Bent” Seana Mathiasa, z Clivem Owenem i Mickiem Jaggerem (1997). Przełom w jego karierze nastąpił u progu nowego tysiąclecia. Dobrą passę rozpoczął dzięki roli u boku Malcolma McDowella, grając jego młodszy odpowiednik w „Gangsterze numer jeden” i zgarniając tym samym nominację do prestiżowej nagrody BIFA (2000). Rok później zachwycił brytyjską krytykę i otrzymał London Critics Circle Film Award za rolę w komedii akcji „Obłędny rycerz” z Heathem Ledgerem, jednak rozgłos na naprawdę dużą skalę zyskał dopiero dzięki drugoplanowej roli Charlesa – wyimaginowanego przyjaciela chorego umysłowo matematyka w słynnym, obsypanym Oskarami „Pięknym umyśle” Rona Howarda (2001). To właśnie na planie tego filmu poznał swoją przyszłą małżonkę, nagrodzoną Oskarem aktorkę Jennifer Connelly.**
W 2002 roku zagrał u boku pięknych pań – Heleny Bonham Carter i Olivii Williams w romansie „The Heart of Me”, a następnie ponownie miał okazję spotkać się z Crowem na planie głośnej produkcji „Pan i władca: Na krańcu świata” Petera Weira (2003). Rola doktora Maturina wzbudziła aplauz krytyki, przynosząc aktorowi kolejną nagrodę London Critics Circle Film oraz pierwszą nominację do BAFTA.
W tym samym roku aktor miał okazję współpracować z Larsem von Trierem podczas realizacji głośnego filmu „Dogville” z gwiazdorskim udziałem Nicole Kidman i Willema Dafoe. Z tym ostatnim spotkał się też na planie osadzonego w średniowieczu thrillera „Rachunek sumienia” w reżyserii McGuigana (2003).
Partnerował Kirsten Dunst na planie komedii romantycznej „Wimbledon” Richarda Loncraine’a (2004), a po dwóch latach przerwy ponownie zagrał u tego twórcy, dając się poznać jako niezły odtwórca roli negatywnego bohatera w „Firewall” z Harrisonem Fordem.
W 2006 roku dał jeden ze swoich słynniejszych występów w karierze, w ekranizacji „Kodu da Vinci” Dana Browna, w reżyserii Rona Howarda. Choć sam film otrzymał różne opinie, rola Bettany’ego jako zakonnika – albinosa została wyjątkowo dobrze przyjęta przez widzów.
W 2008 roku dołączył do kobiecej i, w przeważającej mierze, „czarnej” obsady „Sekretnego życia pszczół” i wystąpił w mało znanej produkcji fantasy „Atramentowe serce”.
Ostatnio pojawił się jako lord Melbourne w kostiumowym dramacie/romansie „Młoda Wiktoria” i ponownie wystąpił u boku żony, Jennifer Connelly w biograficznym dramacie „Creation”, gdzie wcielił się w postać słynnego naukowca, Karola Darwina (2009). Dał też gwiazdorski występ w horrorze fantasy „Legion” z Dennisem Quaidem.
