Rok temu - 17 czerwca 2010 roku - w nowojorskim szpitalu, przegrywając walkę z rakiem, zmarła jedna z najbardziej znanych polskich aktorek - Elżbieta Czyżewska, nazywana
polską Marilyn Monroe. We wrześniu ukaże się jej biografia pióra Izy Komendołowicz.
W latach 60. Elżbieta Czyżewska była jedną z najpopularniejszych polskich aktorek. Urodziła się w
Warszawie 14 maja 1938 roku. Jej ojciec, Jan, zginął podczas II wojny światowej, matka, Jadwiga
Gimpel, była z zawodu krawcową. Część dzieciństwa przyszła aktorka spędziła w domu dziecka w
Konstancinie. Po ukończeniu warszawskiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej współpracowała z
STS-em. W 1961 roku zadebiutowała w Teatrze Dramatycznym, z którym związała się na sześć lat. Po
świetnie zagranej roli Marilyn Monroe w sztuce Artura Millera "Po upadku" często nazywano ją
"polską Monroe". Później, ze względu na charyzmę i talent, porównywano ją do
Zbigniewa Cybulskiego.
W ciągu kilku następnych lat zagrała w około 30 filmach. Jej talent komediowy można było podziwiać
m.in. w filmach
Stanisława Barei "
Mąż swojej żony", "
Żona dla Australijczyka", "
Małżeństwo z
rozsądku", a także "
Giuseppe w Warszawie" i "
Gdzie jest generał". Była także odtwórczynią wielu ról
dramatycznych np. w filmach
Wojciecha Jerzego Hasa "
Rękopis znaleziony w Saragossie" i "
Złoto",
Kazimierza Kutza - "
Milczenie",
Aleksandra Forda - "
Pierwszy dzień wolności" oraz w etiudach ówczesnego męża
Jerzego Skolimowskiego.
W 1967 roku na przyjęciu zorganizowanym po premierze spektaklu "Po upadku" Elżbieta Czyżewska
poznała korespondenta gazety "New York Times" Davida Halberstama. Ten znany amerykański
dziennikarz, laureat nagrody Pulitzera za książkę o wojnie w Wietnamie, wkrótce poprosił ją o rękę.
Ślub odbył się w dniu, kiedy aktorka została nagrodzona prestiżową Złotą Maską, przyznawaną za
szczególne osiągnięcia artystyczne w dziedzinie sztuki teatralnej.
Po opublikowaniu przez Halberstama w 1967 roku artykułu krytykującego Władysława Gomułkę, ówczesne
władze zażądały, aby dziennikarz opuścił Polskę. Halberstam i Czyżewska przenieśli się do Nowego
Jorku. W USA nie udało się jej w pełni kontynuować kariery aktorskiej. Grała głównie role
epizodyczne, a jej jedyna pierwszoplanowa kreacja w kinie amerykańskim to rola polskiej emigrantki,
Haliny Nowak w dramacie "
Niewłaściwe miejsce"
Louisa Jansena (1989 r.). Czyżewska nigdy nie wróciła do Polski na stałe.
Książka Izy Komendołowicz "
Elka. Wspomnienia o Elżbiecie Czyżewskiej" ukaże się nakładem
Wydawnictwa Literackiego we wrześniu. "Sukcesy i porażki, miłość i samotność, zmaganie się z
chorobą alkoholową i nowotworową, wyrazisty obraz filmowego środowiska artystycznego, pełnego
romansów, intryg i bezwzględnej rywalizacji. Historia oryginalnej, dumnej, inteligentnej kobiety,
ale także okrutnej, pogubionej, ukrywającej bolesne wydarzenia z dzieciństwa. Była zjawiskowa,
zabójczo ponętna, cały czas na scenie życia, zachłanna miłości, akceptacji. Kolekcjonowała role i
ludzi. Całe życie walczyła żeby uratować siebie. Z opowieści wyłania się wielowymiarowy portret
Czyżewskiej, fakty z jej życia pokazane są w zupełnie nowym świetle i kontekstach" - zapowiada
wydawca.
Elżbieta Czyżewska zmarła 17 czerwca 2010 roku w Nowym Jorku. Spoczęła na warszawskich Powązkach.
Od marca tego roku aktorka ma drzewko w nowojorskim parku Herb Garden. Biały dąb posadzili
artystce jej amerykańscy przyjaciele, aktorzy i pisarze.
Na tablicy umieszczonej w sąsiedztwie drzewa napisano: "Przetransplantowana do Nowego Jorku,
zasiliła powietrze tlenem, użyczyła piękna ulicom, które kochała. Jej duch nadal kwitnie".
FILM.WP.PL NA TWOJEJ ŚCIANIE. DOŁĄCZ DO NAS NA FACEBOOKU!
Zobacz także:
PAMIĘTACIE MAŁĄ NEL? NIE
ZGADNIECIE KIM JEST DZISIAJ
ZOBACZ JAKI FILM ZNA KAŻDY
POLAK!
ALE SCHUDŁY! TE GWIAZDY KIEDYŚ
WYGLĄDAŁY FATALNIE!
WSTYDLIWA PRZESZŁOŚĆ KUBY WOJEWÓDZKIEGO
4.49 / 5 
